Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Karl Gustav Jung (1875-1961)

Smatran za jednog od najoriginalnijih, najkreativnijih, našire obrazovanih i filozofski potkovanih dubinskih psihologa, živeo je u doba u kojem su i naučna misao i popularna kultura iznedrile osnovne postulate iz kojih se razvila analitička psihologija. Teorija i praksa Jungove psihologije proistekle su iz njegovog veoma obuhvatnog poznavanja brojnih disciplina počevši od filozofije, dubinske psihologije i psihijatrije pa do okultne filozofije, religiozne, alhemijske i mistične misli kako Istoka tako i Zapada posredovane njegovom ličnom psihološkom jednačinom.

Jung je verovao da sve psihološke teorije odražavaju ličnu istoriju njihovih kreatora, te na prilično post-modernistički način kaže da je «način na koji razumevamo stvari uslovljen onim što jesmo» (CW 4, § 773). Lična jednačina jeste polazna tačka u stvaranju bilo kog psihološkog pojma ili teorije jer će oni «uvek biti proizvod subjektivne psihološke konstelacije istraživača» (CW 6, § 9).


Nakon razlaza sa Frojdom 1913. godine Jung napustio psihoanalitički pokret i skovao je pojam 'analitička psihologija' da bi označio novu psihološku nauku koja je delimično proistekla iz dubinske psihologije Frojda i Adlera. Uvek je naglašavao da je njegova psihologija empirijski zasnovana nauka koja u sebi objedinjuje teoriju, pisano delo i istraživački rad sa psihoterapijskom praksom.

Iako Jungovo delo sadrži i 'premoderne' i 'moderne' ideje i perspektive, njegov sveukupni stav spram psihe je 'postmoderan': osnovna, gradivna metafora analitičke psihologije jeste dijalog izmedju svesnog i nesvesnog, medjuigra subjekta i objekta, Ja i Ti te duše i tvari. Sržna metafora Jungove psihologije jeste duša, jer posao psihologa i jeste da ispoljavanju psihe da smisao, da snabde dušu odgovarajućim pričama o njoj samoj. 


Za Junga, duša je izuzetno složene prirode:

neprekidno je u pokretu, mnogostruka, višeznačna, slojevita, živa, puna kreativnog potencijala. On je čak poistovetio predstavu sa psihom («predstava je psiha» - CW 13, § 75) čime je želeo da istakne da je duša sačinjena od predstava. Njegovo ‘postmoderno’ vidjenje psihe dolazi do izražaja u sledećem iskazu: “Svaki psihički proces jeste predstava i ‘predstavljanje’, jer u protivnom svest nebi mogla postojati…”(CW 11, § 889). Pojednostavljeno rečeno, predstava je i ono što tvori samo iskustvo a i svet u kome se to iskustvo odigrava. Štaviše, on je uveo sasvim novo shvatanje predstava kao izvora, sačinitelja psihičke realnosti. Za Junga i analitičku psihologiju svet psihičke realnosti ne odnosi se na svet materijalnog ili bića već na svet predstava. Realnost više ne počiva na božanskom, istini, večitim idejama ili tvari već na imaginativnoj sposobnosti duše. Iskustvo realnosti je plod sposobnosti duše da predstavlja. «Psiha kreira realnost svaki dan. Jedini izraz koji mogu da upotrebim ne bih li izrazio tu aktivnost jeste fantazija...Fantazija mi se čini  najjasnijim izrazom naročite aktivnosti psihe» (CW 6, § 78).



 


Psihičke predstave i imiganicaju su, prema Jungu, medium u kojem se ujedinjuju suprotnosti. Istovremeno, ovaj medium je i "mesto" ujedinjenja unutrašnjeg i spoljašnjeg sveta osobe, koji joj pruža doživljaj uronjenosti i neraskidive povezanosti sa oba sveta. Jungovo suštinsko ubeđenje je da psihu čini dijalektička isprepletenost intrapsihičkog, telesnog i interpersonalnog iskustva sa svetom u celini, analiti;kim procesom i životom kao takvim. Uvek je naglašavao realnost postojanja psihe kao zasebnog entiteta: psihički fenomeni su međusobno povezani i isprepleteni ali se ne mogu svesti na druge nivoe postojanja npr. DNA, neurone, sinapse tj. biologiju i treba da budu proučavani onako kako su doživjeli. Postojanje duše odnosno psihe je  objektivna psihološka cinjenica  kojoj ne treba naucčiti dokaz postojanja. Analiza psihe se nikada ne može završiti - samo se menjaju načini i nivoi našeg opštenja sa njenim sadržajima.

Jungovi radovi o teoriji i metodu analitičke psihologije prikupljeni su u oko dvadesetak tomova njegovih Sabranih dela a to su i njegove prepiske sa značajnim ličnostima, uspomene sećanje, intervjui i biografski materijal.

Neki od osnovnih pojmova analitičke psihologije, pored onih koji su spomenuti (psiha, predstava, fantazija, duša) su: psihička energija (hipotetički konstrukt, pojam nastao po analogiji sa pojmom energije u fizici kojim se objašnjavaju dinamičke promene u psihi; predstavlja celokupnu životnu energiju koja omogućava mentalni rad ličnosti a ima ne samo uzrok, pokretač već i cilj), arhetipovi (urođeni, konstitutivni deo psihe, hipotetski entitet koji je sam po sebi nepredstavljiv ali čije se dejstvo očitava u svesti kroz njegova ispoljavanja, arhitepske likove, predstave i ideje; univerzalni obrasci ponašanja ili motivi), simboli (najbolje moguće) iskazivanje našeg što je suštinkinepoznato i nekodučivo; na slikovit i živ način opisuje sadržaje od najveće važnosti za čoveka - njegovo unutrašnje biće i odnose sa vaseljenom koja ga okružuje), kompleksi (grupa emocionalno nabijenih ideja ili predstava koje  imaju uticaje na čovekovo ponašanje i svesno doživljavanje; "središte" kompleksa je arhetip ili arhetipska predstava), Jastvo (sveukupnost svih psihičkih procesa, kako svesnih tako i nesvesnih, arhetipska predstava svih čovekovih potencijala i jedinstvo ličnosti kao celine).

Do sada postoje tri istaknute škole analitičke psihologije - klasična, razvojna i arhetipska škola:


Klasična škola -  u potpunosti podržava, nastavlja i unapređuje ono što bi se moglo nazvati osnovnim učenjem K.G Junga i njegovih učenika i saradnika.


Razvojna škola
- povezuje analitički pristup sa savremenim psihoanalitičkim tokovima a naročit naglasak savljen je na rani razvoj i transferno - kontratransferni odnos u analizi.


Arhetipska škola, koja verovatno više ne predstavlja dominantno kliničku orijentaciju, polazi od Jungovog određenja arhetipa kao osnovnog sačinitelja i tvoritelja psiholoških fenomena.